Mahkeme Google Arama Geçmişini İsteyebilir Mi?
Dijital çağda insanlar yalnızca telefonlarıyla konuşmamakta; düşünmekte, araştırmakta, merak etmekte ve hatta çoğu zaman korkularını dahi arama motorlarına yazmaktadır. Bu nedenle Google arama geçmişi, kişinin yalnızca internet kullanım alışkanlığını değil; özel hayatını, psikolojik durumunu, ilgi alanlarını, sosyal ilişkilerini ve kimi zaman suç isnadıyla ilişkilendirilmeye çalışılan düşünce süreçlerini de ortaya koyabilmektedir. Tam da bu nedenle son yıllarda ceza soruşturmalarında en çok tartışılan konulardan biri şudur: Mahkeme veya savcılık bir kişinin Google arama geçmişini isteyebilir mi?
Bu sorunun cevabı teorik olarak “evet” olsa da, mesele sanıldığından çok daha ağır anayasal ve ceza muhakemesi sorunları içermektedir. Çünkü Google arama geçmişi sıradan bir teknik veri değil; kişinin dijital zihinsel alanına ilişkin en mahrem verilerden biridir. Bu nedenle ceza muhakemesinde bu verilere erişim, yalnızca teknik bir inceleme değil; doğrudan özel hayatın gizliliği, haberleşme özgürlüğü ve kişisel verilerin korunması hakkıyla bağlantılıdır.
Anayasa’nın 20. maddesi özel hayatın gizliliğini ve kişisel verilerin korunmasını güvence altına almaktadır. Aynı şekilde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. maddesi de özel hayat ve haberleşme alanına yönelik müdahalelerin ancak kanuni, ölçülü ve demokratik toplum düzeninde gerekli olması hâlinde mümkün olabileceğini kabul etmektedir. Dolayısıyla bir kişinin internet arama geçmişine erişim, sıradan bir bilgi toplama işlemi değil; temel hakka müdahale niteliğindedir.
Ceza muhakemesi bakımından dijital verilerin incelenmesine ilişkin temel düzenleme CMK m.134’tür. Bu maddeye göre bilgisayar, telefon, tablet ve diğer bilişim sistemlerinde arama, kopyalama ve çözümleme yapılabilmesi için somut suç şüphesinin bulunması gerekir. Kanun koyucu özellikle dijital materyalleri ayrı düzenlemiş; sıradan eşya aramasıyla aynı kategoride değerlendirmemiştir. Bunun nedeni açıktır: Telefonlar ve dijital hesaplar artık kişinin tüm özel yaşam arşivini barındırmaktadır.
Google arama geçmişi de bu kapsamda değerlendirilmelidir. Çünkü arama kayıtları, kişinin yalnızca ne yaptığını değil; ne düşündüğünü, neyi merak ettiğini ve neyi araştırdığını gösterebilir. Bu nedenle dijital arama geçmişine erişim, ölçülülük denetiminin en sıkı uygulanması gereken alanlardan biridir.
Uygulamada çoğu zaman yanlış anlaşılan husus şudur: Bir kişinin Google’da belirli bir kelimeyi aratmış olması, otomatik olarak suç işleme iradesini göstermez. Örneğin “uyuşturucu”, “silah”, “zehir”, “cinayet”, “hackleme”, “dark web” veya benzeri içeriklerin aranmış olması tek başına suç delili değildir. Çünkü ceza hukukunda düşünce cezalandırılmaz; cezalandırılan şey hukuka aykırı fiildir. İnsanlar akademik merakla, haber amacıyla, korku nedeniyle, tesadüfen veya tamamen farklı bir bağlam içinde arama yapabilir. Bu nedenle arama geçmişi, bağlamından koparıldığında son derece yanıltıcı bir veri hâline gelebilir.
Tam da bu noktada ceza muhakemesinin temel ispat standardı devreye girer. CMK m.217 uyarınca yüklenen suç, hukuka uygun şekilde elde edilmiş ve duruşmada tartışılmış delillerle ispatlanmalıdır. Bir kişinin Google arama geçmişinde belirli kelimelerin bulunması, tek başına suçun işlendiğini göstermez. Bu kayıtların diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi gerekir. Örneğin arama geçmişi; mesaj kayıtları, satın alma hareketleri, HTS kayıtları, kamera görüntüleri veya fiziki delillerle desteklenmediği sürece çoğu zaman yorum gerektiren zayıf bir veri niteliğindedir.
Burada ayrıca “delil avcılığı” tehlikesi ortaya çıkmaktadır. Ceza muhakemesinde devletin amacı maddi gerçeğe ulaşmaktır; ancak bu amaç sınırsız veri taraması yapılabileceği anlamına gelmez. Kolluk veya savcılık, somut suç şüphesi olmaksızın kişinin dijital geçmişinde rastgele araştırma yapamaz. Çünkü böyle bir yaklaşım, soruşturmayı suç araştırmasından çıkarıp bireyin tüm dijital yaşamını inceleyen sınırsız bir gözetim mekanizmasına dönüştürür.
Özellikle telefon incelemelerinde en büyük sorunlardan biri de budur. Uygulamada bazı dosyalarda yalnızca belirli suç şüphesiyle el konulan telefonların, soruşturma kapsamını aşacak şekilde tamamen tarandığı görülmektedir. Oysa CMK m.134 kapsamında yapılan dijital inceleme ölçülü, sınırlı ve suçla bağlantılı olmak zorundadır. Aksi hâlde elde edilen verilerin hukuka uygunluğu ciddi şekilde tartışmalı hâle gelir.
Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru kararlarında da dijital materyallerin incelenmesinin özel hayat üzerinde ağır etki doğurduğu vurgulanmaktadır. Çünkü telefonlar ve dijital hesaplar, kişinin yalnızca iletişimini değil; geçmişini, düşünce alanını, ilişkilerini, sağlık bilgilerini, finansal verilerini ve günlük yaşamını da ortaya koymaktadır. Bu nedenle dijital incelemelerin “genel araştırma” mantığıyla yürütülmesi, demokratik toplum düzeni bakımından ciddi risk yaratmaktadır.
Google arama geçmişi bakımından ayrıca kişisel veri sorunu da ortaya çıkar. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu uyarınca kişisel verilerin işlenmesi belirli hukuki şartlara bağlıdır. Ceza soruşturmaları bazı istisnalar içerse de, bu durum kişisel verilerin sınırsız şekilde kullanılabileceği anlamına gelmez. Özellikle suçla ilgisi bulunmayan arama kayıtlarının dosyaya taşınması veya üçüncü kişilerle paylaşılması, ayrı hak ihlallerine yol açabilir.
Yargıtay uygulamasında dijital verilerin tek başına değil, dosyanın bütünü içinde değerlendirilmesi gerektiği yönünde güçlü bir yaklaşım bulunmaktadır. Özellikle internet geçmişi, arama kayıtları veya dijital hareketlerin, başka maddi delillerle desteklenmeden doğrudan suçun ispatı için yeterli görülmesi çoğu zaman mümkün değildir. Çünkü arama yapmak fiil değildir; fiile ilişkin ihtimali tartışmaya açan dijital bir izdir. Ceza hukukunda ise ihtimal değil, kesin ve inandırıcı ispat aranır.
Örneğin bir kişinin olaydan önce “zehir etkisi kaç saatte olur” şeklinde arama yapmış olması dikkat çekici olabilir. Ancak bu veri tek başına öldürme kastını ispatlamaz. Aynı şekilde “uyuşturucu fiyatları”, “kilit açma yöntemleri” veya “kripto para transferi” gibi aramalar da bağlamdan bağımsız şekilde suç delili olarak değerlendirilemez. Mahkemenin burada yapması gereken şey, dijital izi tek başına suç göstergesi gibi görmek değil; diğer delillerle birlikte mantıksal ve hukuki bütünlük içinde değerlendirmektir.
Bu noktada “hayatın olağan akışı” kavramı da dikkatli kullanılmalıdır. Çünkü insanların internet üzerinde çok farklı ve bazen tamamen merak saikiyle aramalar yaptığı günümüz dijital gerçekliğinde, yalnızca arama geçmişinden hareketle suç isnadı kurulması son derece risklidir. İnsan davranışları dijital ortamda her zaman doğrusal değildir. Bu nedenle mahkeme, arama geçmişini değerlendirirken varsayımla değil; somut ve destekleyici delillerle hareket etmek zorundadır.
Sonuç olarak mahkeme veya savcılık belirli şartlar altında Google arama geçmişine erişebilir; ancak bu yetki sınırsız değildir. Dijital verilerin incelenmesi ancak somut suç şüphesi, hâkim denetimi, ölçülülük ilkesi ve hukuka uygun delil kuralları çerçevesinde mümkündür. Daha önemlisi, Google arama geçmişi tek başına suçun ispatı anlamına gelmez. Çünkü ceza hukukunda insanlar düşündükleri, merak ettikleri veya araştırdıkları için değil; hukuka aykırı fiilleri kesin ve somut delillerle ispatlandığında cezalandırılır. Dijital çağda en büyük tehlike, veri bolluğunun delil kesinliğiyle karıştırılmasıdır. Hukukun görevi ise tam olarak bu noktada başlar: Dijital izi, hukuki ispat standardının yerine koymamak.
